Het Noordzeekanaal bestaat dit jaar 150 jaar. De aanleg had grote invloed op de regio zoals we die nu kennen. Nog altijd is het Noordzeekanaalgebied (NZKG) in ontwikkeling. Reden om deze waterweg eens nader te bekijken. We diepen de geschiedenis op én kijken vooruit.
>In 1977 werd er een opmerkelijke ontdekking gedaan in het vroeg-Romeinse fort van Velsen. Op de bodem van een waterput lag het skelet van een man die op gewelddadige wijze om het leven is gebracht. Wie was hij, hoe stierf hij en welke omstandigheden leidden tot zijn macabere begrafenis?
>
1 min
Op zondag 1 november 2026 staat IJmuiden stil bij een bijzondere mijlpaal. Precies 150 jaar geleden opende Koning Willem III het Noordzeekanaal en werd IJmuiden officieel gesticht. Die dag vormt het hoogtepunt van een jubileumjaar vol activiteiten en eindigt met een feestelijke viering voor alle inwoners op Plein 1945.
> 1 min
De laatste glazen vissen uit de voormalige vissenmuur aan de Kromhoutstraat krijgen een nieuwe bestemming. Inwoners kunnen op donderdag 29 oktober op de weekmarkt in IJmuiden maximaal vijf vissen per persoon meenemen in ruil voor een donatie aan een goed doel. De actie maakt deel uit van de viering van 150 jaar IJmuiden.
> 1 min
Museum Kennemerland presenteert op zondag 4 oktober de catalogus Velsen Aardewerk Art Deco 1920–1932. De catalogus bevat ruim 200 objecten in kleur. Bezoekers kunnen in het museum diverse objecten uit de Velsen Aardewerkcollectie bekijken.
> 1 min
Zelf noemt monumentenstichting Hendrick de Keyser buitenplaats Beeckestijn in Velsen-Zuid ‘het mooiste buiten van Amsterdam.’ Anderhalf jaar is er gewerkt om de stijlkamers op te knappen en mooi in te richten met spulletjes die een goed beeld geven van de mensen die over een periode van 300 jaar op het buiten hebben gewoond.
>Museumhuis Beeckestijn opent een geheel vernieuwde tentoonstelling: Beeckestijn: een (on)fortuinlijke buitenplaats. Bezoekers maken aan de hand van een chronologische route door de verschillende kamers van het pand een tijdreis van de vroege 18de eeuw tot heden, waarbij de rijke geschiedenis van het gebouw en de bewoners centraal staat.
> 1 min
Een skelet in een waterput bij Velsen; het houdt archeologen al decennialang bezig. Wie was deze ‘Man van Velsen’? Waar kwam hij vandaan? En hoe en waarom is hij in een put beland?
>Hoe vind je een kasteel dat niet gevonden mag worden? In de nieuwe podcastserie De Kasteeldetective van Archeologiemuseum Huis van Hilde behandelt Marius Bruijn cold case-verhalen over verdwenen kastelen van Noord-Holland. In de eerste aflevering gaat hij op zoek naar het kasteel waar de meest beruchte moordenaar van de middeleeuwen woonde, Gerard van Velsen.
> 2 min
De Historische Kring Velsen organiseert elk jaar negen lezingen, heeft een website, een beeldbank en een Facebookpagina die regelmatig ververst wordt. De lezingen worden altijd druk bezocht, maar actieve vrijwilligers kunnen ze nog wel gebruiken. Wij spraken met een aantal van deze vrijwilligers over het jaarboek, het ‘eerste stenen project’ en de geschiedenis van het gebied rondom het Noordzeekanaal.
>Fort bij Velsen was een van de belangrijkste forten binnen de Stelling van Amsterdam. Samen met de twee forten bij Zuidwijkermeer en IJmuiden moest Fort bij Velsen het Noordzeekanaal verdedigen, de grootste kwetsbare plek binnen de Stelling.
>Ruim twee jaar nadat graafmachines in de laatste week van 2021 een deel van een aarden wal van Fort bij Velsen afgroeven, is een vergunning voor het herstel aangevraagd. Het fort is onderdeel van Unesco Werelderfgoed De Stelling van Amsterdam, een rond 1900 aangelegde fortencirkel rond de hoofdstad. Het resterende deel van het fort is ook aangemerkt als rijksmonument.
> 1 min
De Zaanstreek is niet alleen vermaard om zijn cacao, er stonden ook papiermolens die papier van onovertroffen kwaliteit maakten. De Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring is er op gedrukt en Beethoven schreef er zijn composities op. Een pas verschenen boek zet de Zaanse papiergeschiedenis op … papier.
>De Romeinen hebben in de eerste vijftig jaar van onze jaartelling havenforten gebouwd in Velsen. Het is alleen jammer dat daar niets meer aan herinnert, reden voor Recreatieschap Spaarnwoude om twee Romeinse audiotours aan te bieden.
>Nederland telt 550 historische buitenplaatsen. Stichting Kastelen, historische Buitenplaatsen en Landgoederen (sKBL) komt voor hun belangen op. De organisatie, die onafhankelijk is en met vrienden en donateurs werkt, vraagt aandacht voor de schoonheid, de cultuur en de natuur van historische buitenplaatsen en kastelen. Kunsthistorica Yvonne Molenaar is er sinds april 2023 directeur van en kan er enthousiast over vertellen.
>De heer Jongkind kocht Huis de Morgenzon in het dorp Oud Velsen toen de omgeving van het huis al een metamorfose had ondergaan. Lag het eerst dicht naast andere dorpswoningen, toen hij het kocht had het vrij uitzicht over het Noordzeekanaal. Voor de aanleg van het kanaal moest een deel van het dorp wijken en na de verbreding slokte het nog meer dorp op. Uiteindelijk verdween in 1969 ook het buurpand van de heer Jongkind en lag zijn huis aan de Hoofdbuurtstraat 6 aan het kanaal aan het einde van het dorp. Huis de Morgenzon werd door hem nagelaten aan Stadsherstel.
>Het boek over het verzetswerk dat Jan Brasser in de Zaanstreek pleegde, kon verschijnen dankzij een financiële bijdrage van Tata Steel, de huidige eigenaar van Hoogovens, waar Brasser voor en tijdens de oorlog als smelter werkte. Auteur Filip Bloem vertelt over zijn speurtocht.
>Jan Brasser (1908-1991), die in de Tweede Wereldoorlog onder de schuilnaam Witte Ko opereerde, was een van de bekendste verzetsmensen uit de Zaanstreek. Filip Bloem, die bij het Verzetsmuseum werkt, schreef er een boek over.
>Een jongetje met een baard van watten en een kartonnen kroon overhandigt een geschenk. Tegenover de Wijzen uit het Oosten staat een groepje herders, verkleed met doeken en baarden aan touwtjes. Aan de zijkant van het podium, tussen de coulissen, kijken kleine kinderen toe. Ondertussen wiegt een meisje het kindeke Jezus, een pop met een flinke bos haar. Het lijkt een kerstvoorstelling van een kerk of school, maar de beschrijving in de collectie van fotopersbureau De Boer luidt: ‘Kerstfeest woonwagenbewoners, IJmuiden, 20 december 1967’. Waar kijken we precies naar? Wie zijn deze kinderen en wie organiseerde deze avond?
>Noord-Holland kent veel plaatsen met bijzondere namen. Van sommige is de oorsprong snel vast te stellen, bij andere is het nodig om wat dieper te graven in het verleden. In deze serie verhalen onderzoeken we elke maand een andere regio van onze provincie, om achter de herkomst van de lokale plaatsnamen én bijnamen van de inwoners te komen. Deze maand: Kennemerland en IJmond.
>